Kaynak: http://www.alevileriz.biz/archive/index.php/t-3039.html

Orta Dogu Teknik Ünüversitesi (ODTÜ) de Sosyolog Asistanı Sayın Besim Can'la, Ankara ve İstambul'da yapmış oldugu Alevilik üzerne alan araştırması, ayrıca her iki Şehirde Alevi kurum ve kuruluşlarıyla ilgili incelimelirini ve hazırladıgı Alevilik tezi hakkında söyleşiyi 8 temmuz 2004 gerçekleştirdik.

Rayber - Berline Hoşgeldiniz.

B.Can - Hoşbulduk.

Rayber - Ne için Berlinde bulunmaktasınız.

B.Can - Berline üniversiteler arası Akademisyen degiştirme kapsamında bir aylıgına davet edildik. Burda Alman akademisyen arkadaşlarımızda kalıyoruz.

Rayber - Bir ay zarfında hangi araştırmaları yapaçaksınız.

B. Can - Türkiyede oldugu gibi burda'da Alevi kurum ve Şahsiyetleriyle görüşüp
araştırma yapacagım. Bunlardan birisi de sizsiniz. Sizi Sivas katliamının yıl dönümü anmalarında tanıdım. Sol ve Alevi kurumlarının ortaklaşa düzenledigi anmada çeşitli kesim ve kurumlarla görüşmek üzere sizinle oldugu gibi randevulaştık.

Rayber - Sayın Can isterseniz siz bizimle söyleşmeden, önce biz sizinle Türkiyedeki yapmış oldugunuz Alevi araştırmaları hakkında bir reportaj yapalım.

B. Can - Tabi memnuniyetle.

Rayber - Aleviler ve Alevilikle ilk defa nasıl tanıştınız?

B. Can - Alevi tarihini ve geniş bir toplum oldugunu bilmiyordum. Dini egilimi fazla olmayan Sünni bir aileden geliyor olmam beni Alevilige karşı önyargımın olmamayışını beraberinde getiriyordu. Mahallemizde bir komşumuz ölmüştü. Alışılmışın dışında bir Cenaze töreni idi. Törendeki Dede "Topraktan geldik. Toprağa gidecegiz.Yeri gelecek bir Çicek olarak açacağız. Arıya can olacağız.
Yeri gelecek. Bir Ot olarak biteceğiz. Koyuna, Kuzuya can olacağız."deyince
anlamamıştım. Sonraları Alevilik inancının bir yansıması oldugunu anlayaçaktım.
Cenazeden sonra Alevi Komşularımızı keşfetmiştim.
Aleviligi merak ederek "özü nedir" diyerek.Alevilik üzerine yazılmış, çizilmiş kitaplarla başladım. İstambulda iken 1993 Sivas Katliamı Türkiye için Alevilik gercegini tragmatik, sosyal ve siyasal olarak gündeme getirdi. Daha sonra 1995 İstambul Gazi katliamı ardı ardına geldi. Basında dogru yanlış tartışıldı. Alevi Katliamları basında Örgüt provakasyonu olarak kasıtlı yanlış yansıtıldı.

Rayber - Alevilik Alan çalışmalarına ne zamam başladınız?

B. Can - Beş senedir Alevilik üzerine çalışıyorum. Ozamanlar Alevilik Yogun birşekilde tartışılıyordu. Cemevleri, Alevilik sorunu, Alevi talepleri, Alevi Örgütlügü ve örgütleri tartışılıyordu. Ayrıca Üniversitede böyle bir araştırma için öneri gelince bende Alevilik araştırmalarını seçtim.

Rayber - Alan çalışmalarınızı nerelerde yaptınız?

B. Can - Yakın dönem Alevi örgütlenmesi üzerine Ankarada: Mamak, Tuzluçayır,Ege mahallelerinde ve Alevi kurumlarında (Cemevi, dernek, vakıf ve birlikler vs )
İstanbulda: Gazi, Nurtepe, Yeni bosna, Kağıthane mahallelerinde alan çalışmaları yaptım. Alevi kurumlarında, derneklerde görüşmeler gerçekleştirdim.

Rayber - Alevi kurumları ve Alevi halk arasında Alevilige bakış farkları nelerdir?

B. Can - Her Dernegin kendine göre bir Alevilik tanımı var. Ama halk daha halk diliyle pratik olarak tanımlamaları var.
Dernekler Politik,Kültürel amaç ve belli hedefleri olan,bakış açısı varken. Halk ise praktik inançsal ihtiyaçları dogrultusunda bakış sergiliyor.

Rayber - Alevi halkın Alevi Örgütlerine bakışı nasıl?

B. Can - Pratik inaçsal, sosyal, kültürel ihtiyaç ve hizmetleri yerine getiren, politikleşmemiş, siyasallaşmamış dernekleri seçiyorlar.

Rayber - Alevi kurum ve kuruluşlar arasındaki Sosyolojik Farklılıklar?

B. Can - Pir Sultan Abdal Dernekleri: %95 orta sınıf dini egilimleri yüksek olmayan kesimlerden oluşuyor. 8o öncesi solda yer almış katroların ve
80 travmasında yer alan kişi ve zatların yer aldıgı bir örgütlenme.

Cumhuriyetci Egitim Merkezi: Alevi aristokrasi ve ruhban kesiminin yer aldıgı ,devletci ve tutucu sag kesimlerin ve alevi Burjuvazisinin ve elit kesiminin örgütlenmesi.

Rayber - Alevi Kimliginin Alevilere göre handikapları nelerdir?

B. Can - Egemen toplum tarafından kabul edilmeyen Alivi kimligi ister istemez
bu kimlikteki kişileri toplumda yer edinmek ve kabul görmek için inkara ve kendi kimliginden uzaklaşmaya götürüyor. tabiki ekonomik ve sosyal açıdanda bir sürü handikabı olan Aleviler Öz kimliklerinden uzaklaşıyor. Mesela sınıf atlayanlar Alevi kimliklerini geride bırakıyorlar. Bunlara elit kesim ve küçük bürokratları ekleye biliriz aynı zamanda Dr , Mühendis ve selbest meslek sahibleri ve burjuvaları ekleye biliriz. Tabi bunları sınıfsal çıkarları konusunda anlayabiliriz.
Bu kesim Alevi örgütlemesinde örgütlenemeyen örgütlenmeye gelmeyen bir kesim.
ilginç olanı bu egilimlerin Çokta olmasa orta sınıf, İşçi sınıfı, Küçük burjuva ve Gece kondu alt sınıfı kesimindede görülüyor olması. şöyleki sınıf atlayan bu kesim bölgeden taşınıyor. Ama yinede Alevi Örgütlenmesinin belkemigi bu sınıfların örgütlülügünden geciyor ve en örgütlü Kesim köylülükle beraber bu kesim.